دکتر علیرضا اسماعیلی، رییس کمیسیون ماده 16 بنیاد شهید و امور ایثارگران در گفتگو با پایگاه خبری حیات، اظهارداشت: بیشترین شکایت ها به ترتیب به اجرا نشدن قوانین ایثارگری در زمینه اعاده به کار ، امنیت شغلی و ماموریت آموزشی ایثارگران بر می گردد.   مشروح گفتگوی حیات با رئیس کمیسیون ماده 16 بنیاد شهید را در ادامه می خوانید:   کمیسیون ماده 16 چیست؟ در باره اهداف تشکیل آن توضیح دهید.   پس از جنگ تحمیلی و بازگشت جانبازان به محل فعالیت‌های اقتصادی و اداری خود مشکلاتی در زمینه کاری این عزیزان پیش آمد که برای رسیدگی به این مسائل، مجلس شورای اسلامی در تاریخ ۲۶ شهریور ماه سال ۱۳۶۸ به صورت آزمایشی قانون تسهیلات استخدامی و اجتماعی جانبازان انقلاب اسلامی را به تصویب رساند. این قانون با ۳ هدف عمده «تأمین شرایط لازم برای حفظ و گسترش حضور معنوی و مستمر جانبازان در محیط‌های اجتماعی و اقتصادی»، «حمایت از آرمان و استمرار حرکت اعتقادی و فرهنگی جانبازان و بهبود شرایط فردی و خانوادگی و اجتماعی آنان» و «ایجاد قابلیت تطبیق و هماهنگی در مقررات اداری و استخدامی کشور با شرایط خاص جمعی جانبازان» تصویب شد که جزء اهداف اصلی رسیدگی پرونده‌ها در کمیسیون ماده ۱۶ است. در ماده ۱۶ قانون تسهیلات آمده است: «بنیاد شهید مجاز است با موافقت ولی‌فقیه یا نماینده وی کمیسیونی را به نام کمیسیون رسیدگی به شکایات جانبازان با عضویت دو نفر از بنیاد، یک نفر از سازمان امور اداری و استخدامی کشور، یک نفر از وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران، یک نفر از وزارت کار و امور اجتماعی و یک نفر از دستگاه ذی‌ربط تشکیل و حسب مورد نسبت به رسیدگی به شکایات جانبازان از عدم اجرای صحیح این قانون در دستگاه مربوطه اقدام نماید. تصمیمات کمیسیون مزبور قطعی و لازم‌الاجرا بوده و عدم اجرای به موقع آن خلاف قانون محسوب و قابل تعقیب در مراجع ذیصلاح است».   فعالیت کمیسیون از چه زمانی شروع شد؟    فعالیت رسمی کمیسیون ماده ۱۶ از سال ۱۳۷۷ آغاز شد. این قانون مشتمل بر ۲۰ ماده و 15 تبصره بوده که در تاریخ  ۷ /۴ /۷۴ به تائید شورای نگهبان رسیده است.    با توجه به این که نهادهای دیگری هم برای رسیدگی به شکایات وجود دارند ایا اختلالی در کار این کمیسیون ایجاد نمی شود؟   کار کمیسیون، رسیدگی به شکایات ایثارگران از عدم اجرای قوانین و مقرراتی است که توسط قانون گذار وضع شده است. به این ترتیب سهولت و سرعت بخشیدن به شکایت ها و حصول نتیجه مطلوب در جهت تکریم و حمایت از ایثارگران  هدف کار کمیسیون ماده 16 است. در حقیقت کمیسیون ماده 16 وکیل مدافع ایثارگران می باشد.   جامعه هدف شما شامل چه کسانی می شود؟   در قانون تسهیلات فقط جانبازان بودند ولی با توجه به این که در قانون جامع خدمات رسانی، فرزندان شهدا همانند جانبازان 50 درصد به بالا در نظر گرفته شدند بنابراین جامعه هدف ما شامل خانواده شهدا هم می باشد. در تبصره 2 ماده 58 قانون جامع خدمات رسانی، جامعه هدف شامل، خانواده شهید (والدین، همسر و فرزندان شهید و مفقودالاثر)، خانواده ازادگان عنوان شده است.   بیشترین شکایاتی که از سوی ایثارگران مطرح شده در چه زمینه ای است؟   عمده شکایات پیرامون، ماده 60 قانون جامع می باشد که به برگشت به کار ایثارگرانی می پردازد که سابقا در دستگاهی شاغل بوده اند و اکنون به دلایل مختلف از ان ها منفک شده اند.                                 بحث تبدیل وضعیت یا امنیت شغلی دومین مشکلی هست که خانواده شاهد و ایثارگر از ان شکایت دارند. ماده 8 تبدیل وضعیت استخدامی اشاره می کند تمامی دستگاهها مکلف هستند جانباز را از وضعیت موقت خارج و به استناد این ماده استخدام دائمی یا به اصطلاح عامه رسمی کنند. سومین مسئله مورد شکایت ماموریت اموزشی است ماده 12 قانون تسهیلات دستگاهها را مکلف می کند به ایثارگران شاغلی که در دانشگاه قبول می شوند(برای هر مقطع یک بار) ماموریت اموزشی بدهند.                    مورد مورد بعدی شکایت از اجرا نشدن ماده 18 هست. این ماده دستگاه ها را مکلف می کند مزایا و حقوق یک مقطع تحصیلی بالاتر را به ایثارگر شاغل بدهد. اگر مدرک ایثارگر مرتبط با شغل مربوطه باشد دستگاه مکلف است پست متناسب با مقطع بالاتر را در اختیار ایثارگر بگذارد و در حکم کارگزینی مقطع بالاتر را قید کند و مزایا و حقوق این مقطع را بدهد و اگر رشته تحصیلی ایثارگر مرتبط با شغلش نباشد صرفا بایستی حقوق و مزایای یک مقطع تحصیلی بالاتر به وی داده شود.   مسئله دیگر شکایت از عدم اجرای ماده 12 در مورد ماموریت اموزشی است در ماده 8 ایین نامه اجرایی ماده 12 گفته شده است: در مواردی که دستگاه متبوع مستخدم جانباز به رشته تحصیلی دانشگاهی  که مستخدم جانباز در ان پذیرفته شده است نیاز نداشته باشد مکلف است ضمن موافقت با ماموریت اموزشی جانباز، در صورت درخواست سایر دستگاهها، با انتقال ایشان موافقت کند.   احراز جانبازی و درصد جانبازی دو مسئله دیگری است که جامعه شاهد و ایثارگر شکایات متعددی برای کمیسیون می فرستند.    شکایت دیگر در مورد سهمیه استخدامی است بر اساس تبصره 2 ماده 21 جانباز 25 درصد و بالاتر شاغل می تواند بعد از بازنشستگی یکی از فرزندان خود را در این دستگاه استخدام کند.   عدم پرداخت حقوق مزایای شهید یا جانباز نیز متشاکیان زیادی دارد.   یکی دیگر از موارد بحث تنزل پست به استناد تبصره 3 ماده 9 می باشد بر این اساس خانواده شاهد و ایثارگری که دارای پستی باشد و به هر دلیلی تنزل پست داشته باشد طبق این تبصره نباید حقوق و مزایای شغلی اش  تغییر کند به عبارتی باید در پست همتراز به اصطلاح ستاره دار مشغول به کار شود تا از مزایای پست سازمانی قبلی برخوردار شوند. تبصره 2 بند ذ ماده 87 به صراحت اشاره کرده است این اشخاص از مزایای همان پست سازمانی قبلی برخوردار می شوند.   یکی دیگر از موارد کسر ساعت کاری جانبازان به استناد ماده 11 قانون تسهیلات است که برای جانبازان بالای 25 درصد در نظر گرفته شده است. به عنوان مثال جانباز 25 تا 35 درصد می تواند 45 دقیقه در روز از کسر ساعت کاری برخوردار شود که این کسر ساعت با هماهنگی بین دستگاه و فرد صورت می گیرد.   آیا نیازی هست در این زمینه ها به دیوان عدالت اداری برای شکایت مراجعه شود؟   خیر زیرا  این نهاد شکایت ها را  به کمیسیون ماده 16 ارجاع می دهد و این کمیسیون دستگاهها را مکلف می کند که تابع قوانین و مقررات قانون جامع خدمات رسانی به ایثارگران و قانون تسهیلات باشند.   در استان ها شکایت ها به چه صورت انجام می شود.   تا سال 86 کمیسیون ماده 16 در تهران متمرکز بود و ایثارگران برای هر گونه شکایت بایستی به تهران می امدند که هم وقت و هزینه صرف می کردند هم اذیت می شدند.  بنابراین تصمیم گرفته شد که در تمام استانها (31 استان) یک نماینده از این کمیسیون با تخصص کارشناس حقوق در بخش حقوقی بنیاد برای رسیدگی مشغول به کار شود.   در طی دولت یازدهم به چند پرونده رسیدگی شده و چند تا در انتظار رسیدگی است؟   ما هر ساله امار را مستند می کنیم. سال 86 تعداد کل شکایتها 1588 مورد بوده و در سال 95 حدود 3875 شکایت ثبت شده است تعداد جلسات رسیدگی به شکایات، در سال 86 ، 103 و در سال 95، 155 جلسه بوده است تعداد کل ارای صادره، در سال 86  تعداد 1689 رای و سال 95،  2589 بوده است.   سال 92 تعداد 133 جلسه برای 2120 شکایت تشکیل شد و در مجموع 2216 رای صادر شد   سال 93 از تعداد  144جلسه برای رسیدگی به 2448 شکایت ، 1836رای صادر شد. سال 94 تعداد 148  جلسه برای 3283 شکایت تشکیل شده  و 2711رای صادر شد.   در مجموع در 4 سال اول دولت تدبیر و امید 580 جلسه برای رسیدگی به 11726 شکایت تشکیل شده و در مجموع 9352 رای صادر شده است. علت افزایش شکایات ثبت شده چیست؟   شکایات افزایش یافته است زیرا هم جامعه هدف گسترش یافته و هم قوانین زیاد شده است. قانون تسهیلات 20 ماده داشت ولی در قانون جامع خدمات رسانی، حدود 95 قانون دیگر برای حمایت از ایثارگران گنجانده شده است. از سوی دیگر، بسیاری از دستگاهها با قوانین و مقررات ایثارگری اشنا نیستند یعنی با این عزیزان مثل مردم عادی برخورد می شود و این باعث افزایش شکایت ایثارگران می شود. همچنین ایجاد نمایندگی کمیسیون ماده 16 در استان ها تسهیلاتی برای ارائه شکایت ایجاد کرده است. در ضمن یاداوری می کنم، علت افزایش رای های صادر شده در سال 86 نسبت به تعداد شکایتهای ثبت شده ، رسیدگی به پرونده های قبل از این سال و صدور رای برای ان  بوده است.   به طور متوسط برای رسیدگی به یک شکایت چقدر زمان لازم است؟                                                        تا سال 89 ، 3 تا 4 ماه پرونده ها در انتظار رسیدگی و صدور رای بودند اما در حال حاضر به دلیل افزایش شکایت ها، به طور متوسط 8 ماه  یک پرونده در نوبت رسیدگی می ماند لازم به یاداوری است که رسیدگی به چنین پرونده ای در دیوان عدالت اداری گاه تا 2 سال طول می کشد. با این حال یکی از اولویت های ما، بررسی و بسترسازی برای به حداقل رساندن این زمان و کاهش زمان انتظار برای صدور رای پرونده ها می باشد.   مصاحبه از طاهره ساعدی